Het grote ALS OOIT interview

27 april 2018

“In het begin dacht ik “oei wat is dat hier allemaal". Ivanka haar ideeën zijn heel speciaal.” Vraag een 18-jarige naar hoe die een project ervaren heeft en je krijgt ongecensureerd antwoord. Zéker als die 18-jarige in 6 Kantoor & Verkoop van Het Miniemeninstituut zit. Voor ALS OOIT werkten ze samen met Ivanka Annot, een Nederlandse kunstenaar die zich bezighoudt met het bedenken en uitproberen van nieuwe systemen voor de maatschappij. Op hun allerlaatste sessie samen pitsten we een half uurtje van hun tijd af. We waren namelijk wel nieuwsgierig naar hoe alles verlopen is.

"k heb proberen over te brengen dat je niet per se het plaatje moet volgen dat je maatschappij je oplegt over hoe je hoort te leven."

Ivanka en Miniemen interview

Wisten jullie op voorhand wie Ivanka was?
Klas: Totaal niet, we hadden geen enkele verwachting. Toen we haar de eerste keer bij ons in de les zagen, dachten we dat ze een stagiaire was.
Ivanka: Ik ben eerst enkele lessen gewoon gaan meevolgen, ik zat mee in de klas. Ik zei toen ook bewust niets, om het wat mysterieus te houden. Dat was in de les Engels en Project Algemene Vakken. Het ging toen over aandoeningen en erfelijke ziektes. Ik zag meteen dat de groep heel eigengereid was, met eigen mening. En dat iedereen elkaar laat spreken en respecteert. Er is niet één iemand die heel de tijd aan het woord is. Toen dacht ik, “ok, daar kan ik mee werken.”

"Ik wou laten zien dat er allerlei manieren zijn om aan kunst te doen, die heel makkelijk zijn en je in een half uur in je vingers hebt."

Hoe verliep de eerste echte sessie met Ivanka?
K: We startten met het maken van een boekje. Wat erin moest komen, lag helemaal open. Alles kon. Je moest doen wat er in je opkwam. Een heel open opdracht dus, en dat was niet makkelijk. Iemand heeft een blad in de fik gestoken. Iemand maakte een tekening. Iemand anders maakte een sjabloon van zijn naam en spoot die op de voorkant van het boekje. Iemand ging op het boekje staan.
I: Ik wou laten zien dat er allerlei manieren zijn om aan kunst te doen, die heel makkelijk zijn en je in een half uur in je vingers hebt. In plaats van heel lang te moeten nadenken over wat je net wil doen, gewoon je naam in een stencil maken en aan de slag gaan. Ze waren allemaal kunstenaar vanaf de eerste les. Ik had wel een hele intro gegeven met heel veel input. Op een half uur gingen we doorheen de hele kunstgeschiedenis.
K: We hebben veel gekke foto’s gezien, bijvoorbeeld van een toiletpot. Dan zei Ivanka dat dat ook kunst kan zijn. Alles kan kunst zijn. Wij hadden totaal geen beeld van wat die kunst ging zijn, ik dacht gewoon dat we gingen schilderen met een penseel en doek.
I: Ik had één format, het zinnetje: “Dit is een afbeelding van mensen, dingen en de natuur.” De hele kunstgeschiedenis tot 1950 heb ik aan de hand van dat zinnetje getoond. En dan hadden we het over de mogelijkheden van hedendaagse kunst en hoe je daar politiek mee kan omgaan.

"Wij mochten alles gebruiken, je moest geen rekening houden met andere factoren. Dat hebben we op school normaal nooit. Daar zijn er veel meer regels."

Hoe gingen jullie van daaruit verder?
K: In het begin hadden we totaal niet door wat de sessies net waren en wat die met school hadden te maken. Omdat het zo anders was. Je hebt niet door wat er op je afkomt. Dat was wel tof, maar het grootste nadeel was dat het altijd tijdens LO was (hilariteit). We hebben Ivanka 8 keer gezien. Gaandeweg kregen we meer zicht op wat we gingen doen. Iedereen heeft zijn eigen project uitgewerkt. Maar de ideeën botsten nooit.
I: Wat jullie gemaakt hebben, is ook heel divers. Het kader was dat iedereen zijn Utopia kon vormgeven en dat alles Utopia’s naast elkaar kunnen bestaan. Je kan denken aan wat je zelf het liefst zou willen zien. En dat kan bestaan naast dat wat de andere het liefst wil zien. Je hoeft het niet eens te zijn, zolang je maar totaal niet oneens bent. En zelfs dat zou misschien wel kunnen.
K: Wij mochten alles gebruiken, je moest geen rekening houden met andere factoren. Dat hebben we op school normaal nooit, daar zijn er veel meer regels. Je hebt ook tijd genoeg, het was niet gedwongen.

Miniemen expo

Wat waren de speciaalste momenten?
K: Voor mij was het de eerste keer dat ik met sjabloon en spuitbus werkte. Ik was supertevreden van mijn eindresultaat.
K: Bij ons was het beter dan we eerst wilden. We wouden eerst een collage maken met alles wat wij leuk vonden. Maar dan hebben we er verf bij gedaan. Dat idee kwam ineens, ongepland op het einde. We zagen het bij een andere leerling en toen wilden we dit ook.
K: Na de eerste workshop wist ik totaal niet wat doen. Als je dit tegen Ivanka zei, zei ze niet wat je moest doen. Ze pushte je totaal niet, ze zei gewoon dat ze het echt van jou wilde laten komen.
I: Dat was een bewuste strategie. Ik ga mensen niet zeggen wat ze moeten doen. Ik ben kunstenaar, geen docent. Ik zou dat kunnen spelen, maar dat interesseert me niet. Ik vind het veel beter mensen aan te sporen om kunstenaar te zijn. Ik heb ze ook niet behandeld als leerling, maar als mensen die kunst aan het maken zijn. Ik neem ze serieus voor wie ze zijn. Ze kunnen alles zelf bepalen. Als het moeilijk is, wil ik hen absoluut helpen een richting te vinden. Maar ik heb hen zelf hun materiaal en onderwerp laten kiezen omdat ik het belangrijk vind dat ze zich kunstenaar voelen en dat ze dat ervaren. Ze hebben genoeg meningen en ideeën, die moeten gewoon loskomen.

"Als je al zes jaar op school zit, zit je in vaste patronen te denken over wat je moet doen. En dan komt er ineens een nieuw iemand met andere ideeën die het dan denkt te weten."

Miniemen groepsfoto

Heeft Ivanka veel verteld over hoe ze als kunstenaar werkt?
I: Ik heb ze heel weinig verteld over mijn kunst. Ik had het als middel kunnen gebruiken om hen mee te nemen, maar ik ben vertrokken vanuit mijn overtuigingen. Ik heb proberen over te brengen dat je niet per se het plaatje moet volgen dat je maatschappij je oplegt over hoe je hoort te leven. Ik doe het allemaal anders, ik ben anders maar ik functioneer perfect in deze maatschappij. Je kan je eigen weg kiezen en hier zelfvertrouwen in krijgen. De maatschappij zoals die is, is niet de enige vorm die die kan hebben. Vandaar dat ik het over Utopia als denkkader had.
K: Ivanka haar ideeën zijn heel speciaal. Ik zou dat nooit kunnen bedenken. Ik dacht eerst “Wat is dit?”. In het begin was het raar, niet iedereen was mee of had er zin in. Maar hoe meer je hierin mee gaat, hoe duidelijker het werd. Als je al zes jaar op school zit, zit je in vaste patronen te denken over wat je moet doen. En dan komt er ineens een nieuw iemand met andere ideeën die het dan denkt te weten. Eerst denk je “oei wat is dit”. Je had totaal niet het gevoel dat je op school zat.

Wat gaan jullie onthouden van het project?
K: We hebben er veel werk ingestoken, het was leuk. Ik ben nu wel minder gespierd (haha). Werken met de klas in OPEK was ook tof. We kenden het hier niet en waren dan echt bezig aan iets het werken. Hoe vaker we afspraken, hoe meer er een band was. En dan keek ik ook echt uit naar de sessies met Ivanka.
I: Achteraf gezien zou ik ze misschien liever vanaf les één uit de klas hebben gehaald.
K: Dat is een groot verschil. Iedereen vond hier heel tof. Het is een heel andere omgeving om na te denken. Op school zit je naar de klok te kijken, is er de bel, nog 10 minuten. Hier planden we onze pauze zelf, konden we vroeger of langer blijven. Hier ging het écht om ons. En onze eigen mening.

ALS OOIT is een doelabo met kinderen, jongeren en kunstenaars. Tijdens deze editie denken we na over educatie. Wat is “leren” net? Wat wil ik zélf leren? Hoe en waar? 9 kunstenaars onderzoeken dit in het voorjaar samen met Leuvense scholen en naschoolse jeugdwerkingen. Van 11 maart t.e.m. 29 april 2018 vindt de expo van ALS OOIT plaats in OPEK.

Voor ALS OOIT ging Ivanka Annot samen met de leerlingen van 6BSO Kantoor & Verkoop van het Miniemeninstituut aan de slag. Binnen het overkoepelende thema ‘Educatie’ werkten ze rond het subthema ‘De grenzeloze universiteit: iedereen is leraar en kennis is overal‘.

Ivanka Annot is een Nederlandse kunstenaar die zich bezighoudt met het bedenken en uitproberen van nieuwe systemen voor de maatschappij. Haar kunstwerken zijn een medium om normen te bevragen en om de wereld van onderop vorm te geven. Dit doet Ivanka zowel met solowerk als in collectieve kunstvormen waarvoor ze samenwerkt met allerlei mensen – iedereen is kunstenaar die de wereld om zich heen vorm geeft.

Meer recent nieuws